ET-waarde van velgen uitgelegd

• Module: Afmetingen
• Niveau: Gemiddeld
• Leestijd: 11 min

De inpersdiepte, op een velg aangeduid als ET, is de afstand in millimeter tussen het aanlegvlak van de velg, het vlak dat tegen de naaf drukt, en het vlak dat de velg in de breedte in twee gelijke helften deelt. Bij een positieve ET-waarde (bijvoorbeeld ET45) ligt het aanlegvlak aan de buitenkant en zit de velg dieper onder het spatbord; bij een negatieve ET-waarde ligt het aan de binnenkant en staat de velg verder naar buiten. De vuistregel voor elke dag: bij gelijke breedte staat de velg verder naar buiten naarmate de ET kleiner is, millimeter voor millimeter.

De ET-waarde ziet u niet op een foto. Toch bepaalt ze of een velg diep in de auto weggezakt lijkt of precies tegen de rand van het spatbord staat, of ze aanloopt of niet, en een deel van wat u in het stuur voelt. Hier leest u hoe de ET-waarde van velgen wordt gedefinieerd, gemeten en berekend, wat ze verandert, en waarom zoveel pagina's de richting verkeerd uitleggen.

Wat betekent ET op een velg?

ET komt van het Duitse Einpresstiefe, letterlijk “inpersdiepte”. In het Engels heet het offset, in het Frans déport. Het VN-reglement over vervangingsvelgen (nr. 124), dat in het Europese recht is overgenomen, definieert ze als de afstand tussen het aanlegvlak van de velgschijf en de middellijn van de velg, en schrijft voor dat ze in millimeter op de velg wordt vermeld.

Twee referentiepunten volstaan om het voor te stellen:

• het middenvlak: een denkbeeldig vlak dat de velg tussen de twee velgranden in twee even brede helften deelt;
• het aanlegvlak: het vlakke oppervlak aan de achterkant van het velgcentrum, dat tegen de naaf van de auto drukt.

De inpersdiepte (ET) is de afstand tussen die twee. De naaf zelf verschuift niet: het is de velg die zich eromheen plaatst. Wie het aanlegvlak in de velg verplaatst, verplaatst dus de hele velg in de wielkast. Bij een velg met de markering 8,5Jx19 ET45 ligt het aanlegvlak 45 mm van het middenvlak, aan de buitenkant.

Positieve, nul- of negatieve ET: hoe herkent u ze?

De originele velgen van de recente auto's die we uit documentatie van het automerk hebben opgetekend, hebben allemaal een positieve ET-waarde: ET19 op een 22-inch wintervelg voor de Audi RS 6 Avant, ET34 vooraan en ET45 achteraan op de 20-inch velgen van de Tesla Model 3, ET52 vooraan en ET67 achteraan op de 19- en 20-inch velgen van de Porsche 911 Carrera (992).

De klassieke valkuil, te vinden op meerdere pagina's bovenaan in Google: de richting omdraaien. Een grotere ET brengt de velg naar binnen, een kleinere ET duwt ze naar buiten. En de ET is geen absolute “inzakdiepte”: ze wordt gemeten vanaf het midden van de velg.

Waar vindt u de ET-waarde van een velg?

Ze staat in millimeter op de velg, meestal op de achterkant van een spaak of rond het aanlegvlak, in de vorm “ET45”. Voor standaardvelgen staat ze in het instructieboekje of geeft het automerk ze op. Bij een velg zonder markering moet ze worden gemeten.

Hoe meet u de ET-waarde van een velg?

Op een gedemonteerde velg, zonder band, hebt u twee metingen en een volkomen rechte lat nodig:

1. De totale breedte: van de buitenrand van de ene velgrand tot de andere. Die is ongeveer 25 mm groter dan de vermelde breedte, die tussen de velgranden wordt gemeten.
2. De achterafstand: leg de lat over de achterkant van de velg, op de binnenste velgrand, en meet tot het aanlegvlak. Dit noemen Amerikanen backspacing.
3. De berekening: ET = achterafstand − (totale breedte ÷ 2).

Voorbeeld: 240 mm totale breedte en 165 mm achterafstand. Het middenvlak ligt op 120 mm van de binnenrand; het aanlegvlak ligt 45 mm verder naar buiten. ET-waarde: 165 − 120 = ET45. Is het resultaat negatief, dan is de ET dat ook.

Hoe berekent u wat er verandert als de ET of de breedte verandert?

Twee geometrische regels volstaan, gerekend vanaf het aanlegvlak, dat niet verschuift:

• aan de buitenkant ligt de rand van de velg op (breedte ÷ 2) − ET;
• aan de binnenkant ligt hij op (breedte ÷ 2) + ET.

De breedte wordt in millimeter genomen (1 inch = 25,4 mm: een velg van 8,5 inch meet 215,9 mm tussen de velgranden). Deze posities gelden aan de binnenrand van de velgranden, waar de breedte wordt gemeten; de verschillen tussen twee velgen zijn daarentegen exact. De spoorbreedte in de tabel is de afstand tussen de linker- en de rechtervelg van dezelfde as. Dat heeft drie gevolgen:

Voorbeeld 1, twee 19-inch velgen. Vergelijk een 8Jx19 ET45 met een 9Jx19 ET35:

• buitenkant: 101,6 − 45 = 56,6 mm, tegenover 114,3 − 35 = 79,3 mm. De velg komt 22,7 mm naar buiten;
• binnenkant: 101,6 + 45 = 146,6 mm, tegenover 114,3 + 35 = 149,3 mm. Ze komt 2,7 mm dichter bij de ophanging;
• het middenvlak verschuift met het verschil in ET, 10 mm naar buiten: de spoorbreedte neemt op de as met 20 mm toe.

Voorbeeld 2, een echt geval. De reparatiehandleiding van de Tesla Model 3 (vanaf 2024) vermeldt in de 20-inchmaat een velg van 9 inch met ET34 vooraan en een velg van 10 inch met ET45 achteraan. Aan de buitenkant: 114,3 − 34 = 80,3 mm vooraan, 127 − 45 = 82 mm achteraan: ten opzichte van haar naaf steekt elke velg bijna even ver uit. Aan de binnenkant: 148,3 mm vooraan, 172 mm achteraan: de extra inch breedte is bijna volledig naar binnen gegaan. Dat is de rol van de ET-waarde: elke velg plaatsen waar de auto ruimte heeft.

De ET-calculator maakt deze berekeningen voor elke twee velgen en toont het verschil aan elke kant. Hij zegt niet of de velg past: dat kunnen alleen de maten van uw auto zeggen.

Verandert de ET-waarde het rijgedrag van de auto?

Ja, want ze verplaatst het punt waar de band de weg raakt ten opzichte van de as waarrond de velg draait wanneer u stuurt. De afstand tussen die twee, op wegniveau, heet de rolstraal (in het Frans déport au sol): hetzelfde Franse woord, maar iets anders dan de ET. Het automerk legt die vast samen met de volledige geometrie van de ophanging.

Een kleinere ET brengt de velg naar buiten en verschuift de rolstraal met hetzelfde bedrag naar positief. Naarmate die verder van nul af komt, beschrijven handboeken over onderstellen de gevolgen:

• zwaarder sturen: hoe groter de rolstraal, hoe meer kracht sturen vraagt;
• meer terugslag in het stuur, op een hobbelige weg of bij het remmen wanneer de ene velg meer grip heeft dan de andere; recente auto's mikken juist op een kleine, of zelfs negatieve, rolstraal om in die situatie stabiel te blijven;
• een langere hefboomarm op het wiellager, waardoor een van de lagerrijen zwaarder belast wordt.

De ET-waarde speelt ook mee in de berekening van de buigproef die reglement nr. 124 voor vervangingsvelgen voorschrijft. Bij enkele millimeters merkt u niets; bij meerdere centimeters krijgt de auto een ander karakter.

Waarom loopt een velg aan?

Een velg heeft twee buren, en de ET brengt ze altijd dichter bij de ene en verder van de andere:

• aan de buitenkant, het spatbord: wanneer de ophanging inveert, in een belaste bocht of over een hobbel, en wanneer u stuurt, komt de band omhoog naar de rand van het spatbord;
• aan de binnenkant, de ophanging, de besturing en de remmen: de schokdemper, de draagarmen, de kogelgewrichten, en de remklauw, die binnen in de velg zit.

Om een vervangingsvelg te beoordelen, legt reglement nr. 124 doorgaans een minimale vrije ruimte op van 3 mm tot de remmen, 4 mm tot de ophanging en de besturing, en 2 mm voor de balanceergewichten, in het minst gunstige geval. Dat zijn referentiepunten om een vervangingsvelg volgens het reglement te beoordelen, geen montageregel, maar ze geven de grootteorde: enkele millimeters.

Voor de remklauw zegt de ET niet alles. Twee velgen met dezelfde diameter en dezelfde ET passen al dan niet over een grote remklauw, afhankelijk van het profiel van hun spaken aan de binnenkant. Dat is een aparte meting, en de reden waarom een ontwerpbureau naar de exacte versie van de auto en van zijn remmen vraagt. Ook de band telt mee: op dezelfde velg steekt een bredere band, of een band met een rondere flank, verder uit naar het spatbord.

Welke tolerantie geldt voor de ET-waarde?

Geen enkele regelgeving legt een ET-tolerantie vast die voor alle auto's geldt. De vaak aangehaalde “±5 mm” verwijst naar geen enkele geciteerde norm. Wat telt, zijn de grenzen van de auto zelf: niets raakt, zowel met volledig ingedraaide wielen als met ingeveerde ophanging, en de velg blijft door het spatbord bedekt. De regels van de technische controle geven die grenzen:

• in Frankrijk beschouwt de technische instructie voor de controleurs als ernstig gebrek: een velg die buiten de carrosserie uitsteekt of een ander onderdeel raakt, een band die tegen een star onderdeel zoals een spatbord aanloopt of kan aanlopen, en loopvlakken die onvoldoende bedekt zijn. Een ernstig gebrek vraagt om een nieuwe controle. Onze Engelstalige pagina over de Franse technische controle van gesmede velgen zet die punten op een rij, met hun bronnen;
• in Nederland en België gelden de regels van het eigen land; meer daarover in de alinea hieronder.

Registratie en technische controle. De velgen worden één voor één naar uw gegevens gemaakt. Wat u in Nederland of België vóór het rijden zelf moet nagaan, leest u op de pagina Levering en retour.

Veelgemaakte fouten

• De ET-waarde verkeerd om lezen. Grote ET = velg verder naar binnen; kleine ET = velg verder naar buiten.
• ET-waarden vergelijken zonder naar de breedte te kijken. Een bredere velg met dezelfde ET steekt aan beide kanten uit, telkens met de helft van het breedteverschil.
• Spoorverbreders vergeten. Een spoorverbreder tussen de naaf en de velg werkt als een ET die met zijn dikte verkleind is: een spoorverbreder van 10 mm op een velg met ET45 plaatst die als een ET35.
• De ET-waarde van een andere auto overnemen. Dezelfde steekmaat (PCD) betekent niet dezelfde ET: de naaf, de spoorbreedte, de remmen en de spatborden verschillen van model tot model, soms van versie tot versie.
• De achteras vergeten. Zoals bij de Model 3 hierboven hebben voor- en achteras niet altijd dezelfde breedte of dezelfde ET.

Hoe de ET-waarde bij Onyx Forged wordt bepaald

We vragen u niet om een ET te kiezen, en we geven u er ook niet terloops een tijdens een gesprek: een ET-waarde betekent pas iets voor een bepaalde auto, met zijn remmen, zijn rijhoogte en zijn banden.

De aanpak van Onyx Forged: de inpersdiepte (ET) staat centraal in elk project met gesmede velgen op maat van Onyx Forged. De velgpositie die u kiest (“Zoals de originele velgen”, “Verder naar buiten” of “Gelijk met de wielkast”) is een wens voor de optiek: het ontwerpbureau van Onyx Forged zet die om in een ET-waarde, en zo nodig in een breedte, berekend voor uw auto zoals u hem hebt beschreven (remmen, ophanging, carrosserie), en legt ze u schriftelijk voor vóór het frezen. Andere banden of een andere rijhoogte kunnen de bereikte positie veranderen.

Veelgestelde vragen

ET35 of ET45: welke staat verder naar buiten?

De ET35. Bij gelijke breedte plaatst die de velg 10 mm verder naar buiten dan de ET45, en wordt de spoorbreedte op de as 20 mm groter.

Kan de ET-waarde van een velg worden aangepast?

Niet bij een bestaande velg: ze ligt vast door het frezen van het velgcentrum, of door de montage van een velg die uit meerdere delen bestaat. Een spoorverbreder verplaatst de velg, zonder de velg zelf te veranderen. Voor een andere ET hebt u een andere velg nodig.

Verandert een spoorverbreder de ET-waarde?

Hij verplaatst de velg precies zoals een ET die met zijn dikte kleiner is, en verlengt de hefboomarm op de naaf. Gesmede velgen van Onyx Forged zijn ontworpen om zonder spoorverbreders te worden gemonteerd.

Kunt u een andere ET-waarde dan de originele monteren?

Ja, binnen de grenzen van wat de auto toelaat: geen contact met het spatbord, de ophanging of de remmen, zowel met volledig ingedraaide wielen als met ingeveerde ophanging, en een velg die door het spatbord bedekt blijft. Het is een berekening die voor elke auto anders is.

In de volgende les ronden we de module over afmetingen af met de steekmaat (PCD) en het naafgat (CB): hoe de velg aan uw auto wordt bevestigd.

Les geschreven door het ontwerpbureau van Onyx Forged.

Deze les maakt deel uit van de academie van Onyx Forged, de kosteloze cursus over gesmede velgen op maat.

Bereken voor uw auto

• Calculator voor bandenmaten
• ET-calculator voor velgen

Originele velgmaten, auto per auto

• Open atlas van originele velgmaten